Zinloze verharding

In 2024 heeft Sweco voor de gemeente Leeuwarden ‘zinloze verharding’ in kaart gebracht, met behulp van de ‘zinloze verhardingstool’. Het doel is om in kaart te brengen waar potentie ligt voor het maken van groenvakken.

Wat is zinloze verharding?

In de analyse is zinloze verharding gedefinieerd als openbare trottoir-verharding zonder functionele meerwaarde. Zoals trottoirs van meer dan 2 meter breed, dichtgestraatte reststroken of verharde pleinen zonder gebruiksfunctie. Alléén de trottoirverharding is beoordeeld op zinloosheid. Andere type verharding, zoals rijwegen, parkeervakken en inritten zijn niet meegenomen. Onnodig brede wegprofielen zijn dus niet in kaart gebracht.

Hoe is de analyse uitgevoerd?

De analyse is uitgevoerd met een GIS-gebaseerde methode op basis van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), aangevuld met gemeentelijke beheergegevens en lokale kennis. Niet elk stukje zinloze verharding is in de eindkaart meegenomen: alleen de stukken van voldoende grootte om te kunnen vormen naar een groenvak zijn meegenomen. Zo zijn bijvoorbeeld voor de breedte van stoepen, alleen stoepen van meer dan 3 meter meegenomen, zodat het te realiseren groenvak minimaal 1 meter breed zou zijn. Verder moet het vak minimaal 20 m2 groot zijn. Daarnaast zijn ook andere vereisten meegenomen.

Hoe ziet het eindresultaat eruit?

Het eindresultaat is een GIS-kaart met vlakjes aangegeven waar zinloze stukken trottoir liggen. Dit is een eerste inventarisatie van welke verharding mogelijk weg kan. Het eindproduct is geen uitvoeringsontwerp, maar een strategisch instrument dat inzicht geeft in waar kansen voor ontharding en vergroening liggen.
Uit het onderzoek kwam dat in de gemeente Leeuwarden bijna 170.000 m2 aan zinloze trottoirverharding ligt. Dat is 7.8% van alle trottoirverharding. 

Naast het in kaart brengen van de locaties is ook een prioritering opgesteld. Hiervoor zijn verschillende thema’s meegewogen, waaronder klimaatadaptatie, biodiversiteit, sociale meerwaarde en de omvang van de locatie. Zo is gekeken naar factoren als wateroverlast, hittestress, aansluiting op bestaande groenstructuren, de aanwezigheid van bomen en de nabijheid van voorzieningen. Op basis daarvan zijn locaties gerangschikt naar de potentiële maatschappelijke meerwaarde van vergroening.

Hoe wordt de kaart gebruikt?

De kaart is gebruikt als basis voor een Europese subsidie-aanvraag LIFE. Voor de locatiekeuzes waren opgaven op het gebied van biodiversiteit (groene verbindingen), klimaatadaptatie en boomgezondheid leidend. Helaas is de subsidie niet toegekend. Sommige van de locaties worden alsnog vergroend.

Daarnaast wordt de kaart gebruikt om te kijken welke bomen een grotere boomspiegel zouden kunnen krijgen. Bomen die in verharding staan hebben het vaak zwaar, een grotere groene boomspiegel is beter voor de boomgezondheid.

De kaart wordt dus vooral als een middel en naslagwerk gebruikt, bij de opgaven die de gemeente heeft.