Een circulaire samenleving begint bij jezelf
Circulariteit en het gebruik van secundaire bouwstoffen staan hoog op de agenda binnen het bodem- en milieudomein. In 2050 moet zelfs de hele economie in Nederland circulair zijn. Dit is belangrijk in een wereld met schaarser wordende grondstoffen, en het vergroot de onafhankelijkheid van landen buiten Europa. Overheden ontwikkelen hiervoor beleid, stellen doelen en stimuleren hergebruik van materialen. Zo lijkt een beeld te zijn ontstaan dat circulariteit vooral een beleidsmatige opgave is, waarbij regels worden gemaakt en kaders worden opgesteld. Toch werkt circulariteit pas echt als professionals en organisaties er zelf actief voor kiezen.
Beleid kan circulariteit dus niet afdwingen, ook al heeft de overheid afgelopen jaren grote stappen gezet om hergebruik van grond en secundaire bouwstoffen te bevorderen. Keuzes worden nog altijd gemaakt door individuen zoals adviseurs, projectleiders of uitvoerders. Vaak worden circulaire oplossingen als risicovol of tijdrovend gezien, waardoor nog vaak voor traditionele werkwijzen en primaire bouwstoffen wordt gekozen. Dit terwijl onderzoek aantoont dat verantwoord gebruik van secundaire bouwstoffen veilig is voor mens en milieu.
De terughoudendheid is deels begrijpelijk, want milieuhygiënische veiligheid is altijd prioriteit nummer één. Maar de extra onderzoeken die de sector heeft uitgevoerd laten zien dat een verantwoorde toepassing van secundaire bouwstoffen vaak wel degelijk mogelijk is. De vraag is dan ook niet wat er mogelijk is binnen opgetuigde beleidskaders, maar wat wij als (jonge) bodemprofessionals bereid zijn mogelijk te maken. Zoek als bodemprofessional naar mogelijkheden voor hergebruik, deel je kennis binnen projecten en maak het bespreekbaar bij je opdrachtgever. Dit zorgt voor vertrouwen binnen de sector en maakt circulariteit op alle vlakken een vanzelfsprekend onderdeel van een project.
Veranderingen in je eigen kring beginnen klein. Zo zijn wij op kantoor begonnen met het kweken van oesterzwammen op onze (behoorlijk grote) afvalstroom van koffiedik. Dit brengt het gesprek onder collega’s op een leuke manier bij de circulariteit en maakt het vanzelfsprekender om ook buiten kantoor het gesprek hierover te starten.
Zonder de motivatie van toegewijde professionals die toewerken naar circulariteit en dagelijks bezig zijn in het werkveld, blijft circulariteit namelijk een beleidsambitie en blijven naar mijn mening grote veranderingen te lang uit. Circulariteit moet namelijk niet alleen door regels en kaders opgelegd en gestimuleerd worden, maar ook door iedereen worden gedragen. Niet omdat het moet, maar omdat we zelf vinden dat het beter kan.
Casper van de Sande
Ambient Advies
Casper van de Sande is na zijn studie Earth en Environment aan de Wageningen Universiteit sinds 2 jaar bodemadviseur bij Ambient Advies. Hij werkt veel samen met (decentrale) overheden op het gebied van (milieuhygiënische) bodemkwaliteit, secun daire bouwstoffen en circulariteit en komt daar geregeld in aanraking met het opstellen van wet- en regelgeving en beleidskaders. Hij probeert met een kritische blik te kijken naar hoe circulariteit en duurzaam bodembeheer daar beter vormgegeven kunnen worden.